หมาขนร่วง เกิดจากอะไร? สาเหตุ วิธีดูแล และแนวทางรักษาที่เจ้าของควรรู้

เชื่อว่าเจ้าของหลายท่านอาจเคยสังเกตเห็นขนของน้องหมาหลุดร่วงไปทั่วบ้าน หรือในบางวันอาจตื่นขึ้นมาเห็นโซฟาตัวโปรดกลายเป็นพรมขนสัตว์ไปเสียอย่างนั้น หรือแม้กระทั่งตอนที่อุ้มน้องหมา แต่กลับมีเส้นขนติดเต็มเสื้อผ้าจนอดสงสัยไม่ได้ว่าขนที่หลุดร่วงเหล่านี้เป็นเรื่องปกติหรือเป็นปัญหาที่ต้องรีบแก้ไขกันแน่ ปัญหาน้องหมาขนร่วงนับเป็นหนึ่งในเรื่องกวนใจเจ้าของสุนัขแทบทุกคน และเกิดได้จากหลายสาเหตุ การทำความเข้าใจถึงสาเหตุ วิธีการดูแล และแนวทางการรักษาอย่างเหมาะสมจึงเป็นเรื่องสำคัญที่เจ้าของน้องหมาต้องให้ความสนใจ

ความแตกต่างระหว่าง "ขนร่วงปกติ" vs "ขนร่วงผิดปกติ"

คำถามยอดนิยมที่พบได้บ่อย คือ น้องหมาขนร่วงถือว่าปกติไหม? คำตอบคือ "มีทั้งปกติและไม่ปกติ" โดยปกติ สุนัขจะมี "การผลัดขน" เพื่อกำจัดขนเก่าที่ตายแล้วออกและเปิดทางให้ขนใหม่ที่มีสุขภาพดีกว่าขึ้นมาแทนที่ โดยทั่วไปสุนัขจะผลัดขนเป็นช่วง ๆ ซึ่งสามารถเกิดขึ้นได้ตลอดทั้งปี

จุดสังเกตว่าน้องหมาขนร่วงผิดปกติหรือไม่ สามารถสังเกตได้จากพฤติกรรม คือ หากน้องหมาขนร่วงแต่ยังร่าเริง ผิวหนังไม่มีรอยแดง ไม่มีแผล และขนที่ร่วงออกมานั้นมีขนใหม่ขึ้นมาทดแทนจนดูหนาแน่นเท่าเดิม แบบนี้ถือว่าเป็นภาวะปกติ แต่หากสังเกตเห็นขนบางลงอย่างรวดเร็ว หรือร่วงเป็นหย่อม ๆ รวมถึงมีอาการคัน และรอยแดงบนผิวหนัง อาการเหล่านี้คือสัญญาณความผิดปกติซึ่งควรได้รับการรักษาตามสาเหตุต่อไป

หมาขนร่วงเกิดจากอะไร?

คำถามยอดฮิตที่มักเจอในคลินิกคือ น้องหมาขนร่วงเกิดจากอะไร ? สาเหตุหลักของอาการขนร่วงในน้องหมา ได้แก่

1. สาเหตุจากธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม

• การผลัดขน: สุนัขโดยทั่วไป โดยเฉพาะสุนัขพันธุ์ที่มีขนสองชั้น เช่น ไซบีเรียน ฮัสกี้ หรือโกลเด้น รีทรีฟเวอร์ จะมีการผลัดขนเป็นปกติ

• อากาศร้อนหรืออุณหภูมิสิ่งแวดล้อมสูงขึ้น: น้องหมาจะมีการผลัดขนสูงขึ้น เพื่อช่วยให้ร่างกายระบายความร้อนได้ดีขึ้น เส้นขนที่หนาจึงร่วงออกมามากกว่าปกติ

• ความเครียด: การย้ายบ้านใหม่ การมีสมาชิกใหม่ในบ้าน หรือแม้แต่เสียงพลุที่ดังเกินไป อาจทำให้เกิดความเครียด ซึ่งความเครียดส่งผลต่อฮอร์โมนและทำให้เส้นขนหลุดร่วงง่ายกว่าปกติ

2. สาเหตุจากปัจจัยภายนอกและการติดเชื้อ

• ปรสิตภายนอก เช่น เห็บ หมัด หรือไร: ปรสิตภายนอกนับเป็นตัวร้ายอันดับต้น ๆ ที่ทำร้ายผิวหนังและเส้นขนของน้องหมา การโดนเห็บหมัดกัดนอกจากจะคันแล้ว สุนัขบางตัวยังมีการแพ้ เช่น เกิดภาวะภูมิแพ้น้ำลายหมัด ทำให้เกิดโรคผิวหนังในสุนัข ที่เรียกว่า Flea Allergy Dermatitis ซึ่งส่งผลให้เส้นขนหลุดร่วงอย่างรวดเร็ว

• เชื้อรา: เชื้อราบางชนิดทำให้เกิดภาวะขนร่วงได้ โดยมักมีลักษณะที่พบได้บ่อย คือ น้องหมาขนร่วงเป็นวง หรือ น้องหมาขนร่วงเป็นหย่อม ๆ ซึ่งผิวหนังอาจมีสีแดงหรือเทา พบสะเก็ดรังแค และอาการคันร่วมด้วย

• การอาบน้ำบ่อย: การอาบน้ำบ่อยเกินไปหรือใช้แชมพูที่ไม่เหมาะสมจะไปทำลายไขมันตามธรรมชาติบนผิวหนัง ทำให้ผิวแห้งและเส้นขนเปราะขาดง่าย เป็นอีกหนึ่งสาเหตุที่ทำให้น้องหมามีสุขภาพผิวที่แย่ลงและขนหลุดร่วงได้

3. สาเหตุภายในและปัญหาสุขภาพ

• ภาวะแพ้อาหาร: การแพ้โปรตีนบางชนิดในอาหารทำให้สุนัขเกิดภาวะภูมิแพ้ตามมา เกิดอาการคันตามตัว และขนร่วงได้

• ภูมิแพ้สิ่งแวดล้อม: การสัมผัสกับตัวกระตุ้นภูมิแพ้ในสิ่งแวดล้อม ไม่ว่าจะเป็นฝุ่น ละอองเกสร หรือสารเคมีในบ้าน มักทำให้น้องหมาเกิดโรคภูมิแพ้ เมื่อน้องหมาขนร่วงร่วมกับเกาอย่างรุนแรงก็อาจทำให้เกิดแผล และติดเชื้อตามมาได้

• ฮอร์โมนผิดปกติ: เมื่อร่างกายน้องหมาเกิดความผิดปกติของต่อมไร้ท่อ เช่น ต่อมไทรอยด์หรือต่อมหมวกไต เจ้าของมักจะเห็นน้องขนร่วงจำนวนมากทั้งสองข้างของลำตัวอย่างสมมาตร และไม่มีอาการคัน

• ภาวะขาดสารอาหาร: หากน้องหมาได้โปรตีนหรือกรดไขมันจำเป็นไม่เพียงพอ อาจส่งผลให้ขนไม่แข็งแรงและหลุดร่วงได้ง่าย

อาการที่ควรระวังเมื่อหมาขนร่วงผิดปกติ

การสังเกตความผิดปกติของเส้นขนในน้องหมานับเป็นเรื่องสำคัญที่เจ้าของควรทำอย่างสม่ำเสมอ เจ้าของควรหมั่นลูบตัวและสำรวจผิวหนังของน้องหมาเป็นประจำ หากพบอาการเหล่านี้ควรรีบพาน้องหมาไปรับการตรวจกับสัตวแพทย์โดยด่วน

1. ขนร่วงเป็นหย่อม ๆ หรือร่วงเป็นวง

2. ผิวหนังมีการอักเสบ แดง หรือมีสะเก็ด

3. ผิวหนังมีกลิ่นเหม็น: มีกลิ่นตัวแรงผิดปกติแม้เพิ่งอาบน้ำมา

4. เกาหรือเลียบริเวณเดิมบ่อย ๆ: น้องหมาจะใช้เท้าเกาหรือใช้ปากแทะบริเวณที่ขนร่วงจนเป็นแผล

5. ขนร่วงเฉพาะจุด เช่น บริเวณหาง หรือ ขนร่วงรอบตา: ตำแหน่งที่เจาะจงมักบ่งบอกถึงโรคเฉพาะทาง เช่น ภูมิแพ้น้ำลายหมัดมักทำให้เกิดขนร่วงที่บริเวณหาง หรือไรในหูอาจทำให้เกิดขนร่วงบริเวณใบหน้าได้

6. มีตุ่มหรือแผลบริเวณผิวหนัง

   
   

หากน้องหมามีอาการเหล่านี้ร่วมกับขนร่วง ไม่ว่าจะเป็นคัน แดง หรือมีกลิ่นผิดปกติ อย่ารอให้ลุกลาม เพราะอาการเหล่านี้อาจเป็นสัญญาณของโรคผิวหนังหรือปัญหาภายใน หากสงสัยสามารถพาน้อง ๆ มารับการตรวจที่โรงพยาบาลสัตว์พญาไท 7 เพื่อให้สัตวแพทย์ช่วยวินิจฉัยและรักษาอย่างถูกวิธีได้ทันที

วิธีดูแลและรักษาหมาขนร่วงเบื้องต้น

เมื่อพบว่าน้องหมาขนร่วง เจ้าของอาจเริ่มจากวิธีดูแลเบื้องต้นด้วยตัวเอง ดังนี้

1. ดูแลเรื่องความสะอาด และความเหมาะสมของผลิตภัณฑ์ดูแลผิวหนังและเส้นขน

• อาบน้ำให้เหมาะสม: เลือกใช้แชมพูที่อ่อนโยนและมีค่า pH เหมาะกับสุนัข หลีกเลี่ยงการใช้แชมพูสำหรับคนในน้องหมา ล้างแชมพูออกให้สะอาด รวมถึงอาบน้ำน้องหมาเพียงเดือนละ 1-2 ครั้ง ไม่อาบน้ำน้องหมาบ่อยเกินไป เพราะอาจทำให้ผิวแห้ง และขนอ่อนแอ หลุดร่วงง่ายได้

• เลือกสูตรแชมพูสุนัขให้เหมาะกับสภาพผิว: หากน้องหมาผิวแพ้ง่าย ควรเลือกสูตรสำหรับผิวแพ้ง่าย เป็นต้น

• แปรงขนสุนัขอย่างสม่ำเสมอ: การแปรงขนทุกวันจะช่วยขจัดขนที่ตายแล้วออก ลดปัญหาขนร่วงเต็มบ้าน และช่วยกระตุ้นการไหลเวียนเลือดที่ผิวหนัง ทำให้เส้นขนสุขภาพดีมากยิ่งขึ้น

2. ดูแลอาหารเพื่อบำรุงสุขภาพผิวหนังและเส้นขนจากภายใน

อาหารหรือขนมบางชนิดสามารถช่วยบำรุงสุขภาพผิวหนังและเส้นขนจากภายในได้ เช่น

• โอเมก้า 3: เป็นกรดไขมันที่มีส่วนช่วยลดการลดอักเสบและบำรุงผิวหนังให้ชุ่มชื้นขึ้น

• สารอาหารและวิตามินบางชนิด: เช่น ไบโอติน และวิตามินอี ช่วยบำรุงให้รากขนแข็งแรง

• โปรตีน: เนื่องจากเส้นขนประกอบไปด้วยโปรตีนเป็นหลัก ดังนั้น โปรตีนคุณภาพดี ในปริมาณที่เพียงพอ จึงมีส่วนสำคัญในการเจริญเติบโตของเส้นขน

• อาหารสำหรับบำรุงเส้นขน หรือสูตรสำหรับผิวแพ้ง่าย: หากสงสัยว่าน้องหมาแพ้อาหาร การเลือกใช้สูตร Sensitive Skin หรือสูตรโปรตีนทางเลือก (เช่น ปลา หรือไก่) อาจช่วยลดปัญหาน้องหมาขนร่วงไม่หยุด ที่มีสาเหตุมาจากโรคภูมิแพ้อาหารได้

3. การจัดการสภาพแวดล้อม

• การรักษาความสะอาดบ้านเมื่อหมาขนร่วงเยอะ: หมั่นดูดฝุ่นและทำความสะอาดที่นอนของน้องบ่อยๆ เพื่อลดการสะสมของสิ่งสกปรก เชื้อโรค รวมถึงปรสิตภายนอกที่จะอาจเข้ามาทำร้ายผิวหนังของน้องหมาได้

• ลดความเครียดในบ้าน: นอกจากดูแลสุขภาพกายน้องหมาแล้ว อย่าลืมดูแลสุขภาพใจของน้องหมา และให้ความรักความอบอุ่นน้องสม่ำเสมอ เพื่อลดโอกาสขนร่วงจากภาวะเครียดในน้องหมา

แนวทางการรักษาโดยสัตวแพทย์

นอกจากการดูแลเบื้องต้นแล้ว หากน้องหมามีขนร่วงมาก วิธีรักษาหมาขนร่วงที่ดีที่สุดคือการพาน้องหมามารับการตรวจกับสัตวแพทย์โดยตรง ทั้งนี้แนวทางการรักษาจะขึ้นอยู่กับสาเหตุ เช่น

1. ขนร่วงที่มีสาเหตุมาจากเชื้อรา: สัตวแพทย์อาจทำการจ่ายยาทาเฉพาะจุด ยาฆ่าเชื้อรา หรือยาปฏิชีวนะในกรณีที่มีการติดเชื้อแบคทีเรียแทรกซ้อน ทั้งนี้ขึ้นอยู่กับสภาพร่างกายและความเหมาะสม

2. ขนร่วงที่มีสาเหตุมาจากปรสิตภายนอก: สัตวแพทย์จะทำการให้ยาป้องกันปรสิตซึ่งควรให้เป็นประจำสม่ำเสมอ และรักษาอาการแพ้ที่เกิดขึ้น

3. ขนร่วงที่มีสาเหตุมาจากฮอร์โมน: สัตวแพทย์จะทำการตรวจเลือดเพื่อดูค่าการทำงานของอวัยวะภายในร่างกาย เช่น ค่าการทำงานของต่อมไทรอยด์ เป็นต้น เพื่อให้ยารักษาได้อย่างถูกต้องต่อไป

4. ขนร่วงจากการเกา: เมื่อสุนัขเกิดอาการคันและเกามาก สัตวแพทย์จะทำการให้ยาแก้คัน เพื่อลดการเกาที่เป็นสาเหตุให้ขนร่วงมากขึ้น

ทั้งนี้การตรวจสุขภาพประจำปีเพื่อป้องกันขนร่วงจากโรคร้าย เป็นอีกหนึ่งหัวใจสำคัญของการดูแลอย่างยั่งยืน เพราะโรคบางอย่างที่ทำให้ขนร่วงอาจซ่อนตัวอยู่ภายในร่างกายของน้อง ๆ โดยที่เรามองไม่เห็นได้

วิธีป้องกันไม่ให้หมาขนร่วงอีก

การป้องกันย่อมดีกว่าการรักษา เคล็ดลับดูแลขนหมาให้นุ่มสวย มีดังนี้

• ป้องกันปรสิตภายนอก เช่น เห็บ หมัด อย่างสม่ำเสมอ: อย่ารอให้เห็นตัวปรสิตแล้วค่อยจัดการ เจ้าของควรใช้ผลิตภัณฑ์ป้องกันอย่างต่อเนื่องเพื่อประสิทธิภาพการป้องกันที่ดีที่สุด

• เลือกอาหารคุณภาพดี: อาหารช่วยลดขนร่วงในหมา ไม่ได้หมายถึงอาหารแพงเสมอไป แต่คืออาหารที่มีสารอาหารครบถ้วนตามความต้องการของน้องหมาสายพันธุ์นั้น ๆ

• สังเกตอาการอย่างใกล้ชิด: หากเริ่มสังเกตเห็นน้องหมาเกา หรือเห็น หมาขนร่วงมีรังแค ควรรีบพาน้องหมามารับการตรวจกับสัตวแพทย์ตั้งแต่เนิ่น ๆ เพื่อวางแผนการรักษาอย่างเหมาะสมต่อไป

• ปรึกษาสัตวแพทย์เฉพาะทางโรคผิวหนังสุนัข: หากน้องมีปัญหาผิวหนังซ้ำซากหรือรุนแรง การพาน้องหมาไปรับการตรวจกับสัตวแพทย์เฉพาะทางย่อมช่วยแก้ไขปัญหาได้ดีกว่า

น้องหมาขนร่วง ไม่ใช่เรื่องเล็ก ควรใส่ใจตั้งแต่สัญญาณแรก

ปัญหาน้องหมาขนร่วง เป็นได้ทั้งจากสาเหตุธรรมชาติ หรือสัญญาณของปัญหาสุขภาพที่ต้องอาศัยการรักษาอย่างถูกต้อง เหมาะสม การดูแลพื้นฐานอย่างการแปรงขน การเลือกแชมพูสำหรับหมาขนร่วงที่เหมาะสม และการให้สารอาหารบำรุงผิวหนัง จึงเป็นเรื่องสำคัญที่เจ้าของละเลยไม่ได้

อย่าปล่อยให้น้องหมาต้องทนกับอาการคันและขนร่วงนานเกินไป หากสงสัยว่าน้องหมาขนร่วงเยอะผิดปกติหรือเปล่า หรือสงสัยว่ามีภาวะผิวหนังอักเสบ ควรรีบพามาตรวจที่ศูนย์ผิวหนัง โรงพยาบาลสัตว์พญาไท 7 เรามี บริการตรวจสุขภาพผิวหนังและขนสุนัข โดยทีมสัตวแพทย์ผู้เชี่ยวชาญ ที่พร้อมจะดูแลให้ขนลูกรักกลับมานุ่มสวย และให้คุณกลับมากอดน้องได้อย่างมั่นใจอีกครั้ง