หมากินอะไรได้บ้าง รวมลิสต์อาหารปลอดภัย อาหารต้องห้ามที่เจ้าของต้องรู้
หลายบ้านอาจเคยสงสัยว่า หมากินอะไรได้บ้าง? หมากินอาหารคนได้ไหม ? หรือเห็นน้องหมานั่งมองอาหารบนโต๊ะแล้วอดใจไม่ได้จนต้องแอบแบ่งให้ในบางครั้ง ซึ่งจริงอยู่ว่าสุนัขสามารถกินอาหารคนได้บ้าง เช่น ข้าว เนื้อสัตว์ ไข่ต้ม แต่อย่างไรก็ดี ร่างกายของสุนัขก็ยังแตกต่างจากคน อาหารที่เรากินได้บางอย่าง เช่น ช็อกโกแลต องุ่น หัวหอม อาจเป็นพิษรุนแรงถึงชีวิตสำหรับน้องหมาได้
ดังนั้น การรู้ว่า อาหารที่หมากินได้ มีอะไรบ้าง และ ห้ามหมากินอะไร จึงไม่เพียงมีประโยชน์เฉพาะเวลาจะให้ขนมเท่านั้น แต่ยังช่วยลดความเสี่ยงไม่ให้น้องหมาที่แข็งแรงดีต้องล้มป่วย และช่วยให้เจ้าของสามารถวางแผนโภชนาการได้เหมาะสมในระยะยาว
ทำความเข้าใจพื้นฐานโภชนาการของสุนัข
สุนัขเป็นสัตว์กินทั้งเนื้อสัตว์และพืช หรือ omnivore จึงสามารถรับสารอาหารจากวัตถุดิบได้หลายประเภท อย่างไรก็ดีสุนัขยังคงต้องการโปรตีนจากเนื้อสัตว์เป็นหลัก เพื่อให้ร่างกายแข็งแรงและระบบต่าง ๆ ทำงานได้อย่างสมดุล
สุนัขควรได้รับอาหารที่มีโภชนาการครบถ้วนและสมดุล (complete and balanced diet) เป็นอาหารหลัก ซึ่งประกอบไปด้วย โปรตีน ไขมัน วิตามิน แร่ธาตุ ในสัดส่วนที่เหมาะสม โดยควรเลือกให้เหมาะสมกับช่วงวัย ขนาดตัว รูปร่าง และโรคประจำตัว ในปัจจุบันมีทางเลือกอาหารสุนัขที่หลากหลาย ทั้ง อาหารสุนัขที่เหมาะสมตามวัย อาหารตามสายพันธุ์ หรืออาหารประกอบการรักษาโรค
อย่างไรก็ดีเจ้าของควรอ่านฉลากอาหารให้ครบถ้วน ประเมินชนิดอาหารจากเลขทะเบียนได้ว่าเป็นอาหารที่มีโภชนาการครบถ้วนและสมดุลหรือไม่ เหมาะกับช่วงวัยใด รวมถึงตรวจสอบปริมาณอาหารที่แนะนำต่อวัน ให้สุนัขได้รับสารอาหารอย่างเพียงพอ หรือไม่มากจนเกินไป
โดยการให้อาหารที่มีโภชนาการครบถ้วนและสมดุลเพียงอย่างเดียวก็เพียงพอต่อความต้องการของสุนัขโดยไม่จำเป็นต้องเสริมอาหารใด ๆ เพิ่มเติมแล้ว ดังนั้นในการให้ขนมที่นอกเหนือจากอาหารหลัก เราควรต้องจำกัดปริมาณ เพื่อไม่ให้สุนัขได้รับพลังงานที่มากจนเกินไป
การเลือกอาหารให้เหมาะกับช่วงวัยของสุนัขสำคัญมาก หากไม่แน่ใจว่าสูตรไหนเหมาะกับน้องที่บ้าน สามารถปรึกษาสัตวแพทย์ได้ที่ ศูนย์ทางเดินอาหารและโภชนาการโรงพยาบาลสัตว์พญาไท 7 เพื่อวางแผนโภชนาการให้เหมาะกับสุขภาพของน้องแต่ละตัว
หมากินอะไรได้บ้าง รวมลิสต์อาหารที่ปลอดภัย
สุนัขสามารถกินอาหารคนบางชนิดได้ แต่ต้อง “เลือกให้ถูก” และ “ให้ในปริมาณที่เหมาะสม” โดยควรใช้เป็นขนมที่ให้เสริม มากกว่านำมาแทนอาหารหลัก
1. โปรตีนจากเนื้อสัตว์และไข่
สุนัขสามารถกินเนื้อสัตว์และไข่ได้เช่นเดียวกับคน เพียงแต่ควรเป็นเนื้อสัตว์หรือไข่ปรุงสุก เช่น ไก่ต้ม ปลาต้ม ไข่ต้ม เพื่อลดโอกาสที่อาหารจะปนเปื้อนเชื้อต่าง ๆ และไข่พยาธิที่อาจเป็นอันตรายต่อทางเดินอาหารได้ นอกจากนี้ไม่ควรเป็นอาหารปรุงรส เช่น เนื้อหมักรสจัด หรือแฮม และไส้กรอก เพราะอาจมีปริมาณโซเดียมเกินความต้องการของสุนัขได้ รวมถึงควรหลีกเลี่ยงกระดูกสัตว์ เพราะอาจทำอันตรายต่อฟัน และหากแตกหักจนสุนัขกลืนลงไป อาจทำให้ระคายเคืองทางเดินอาหารหรืออุดตันทางเดินอาหารได้
2. ผักผลไม้บางชนิด
สุนัขสามารถกินผักและผลไม้บางชนิดได้ในปริมาณพอเหมาะ โดยเหมาะสำหรับใช้เป็นขนมหรือเพิ่มความหลากหลายให้กับมื้ออาหาร โดยหากสงสัยว่า หมากินผักอะไรได้บ้าง ตัวอย่างผักที่สามารถให้ได้ เช่น ผักกาดขาว โดยควรล้างให้สะอาด หั่นเป็นชิ้นพอดีคำ และหากเป็นผักที่มีเนื้อแข็งควรปรุงให้สุกก่อนเพื่อให้กินง่ายขึ้น โดยผักเหล่านี้สามารถเป็นแหล่งไฟเบอร์ให้สุนัขได้ แต่อย่างไรก็ดีควรให้ในปริมาณที่เหมาะสม
ส่วน คำถามที่ว่า หมากินผลไม้อะไรได้บ้าง ผลไม้ที่สามารถให้ได้ ได้แก่ เบอร์รี่ชนิดต่าง ๆ
อย่างไรก็ตาม ผลไม้มักมีน้ำตาลสูง จึงควรให้เพียงเล็กน้อย โดยเฉพาะสุนัขที่มีน้ำหนักตัวเกินหรือมีโรคประจำตัวบางชนิด รวมถึงก่อนให้ผลไม้ ควรนำเมล็ดหรือเปลือกออกก่อน เนื่องจากเมล็ดของผลไม้บางชนิดมีพิษ เช่น แอปเปิ้ล และเพื่อลดความเสี่ยงต่อการอุดตันทางเดินอาหาร
3. อาหารอื่น ๆ
อาหารคนบางชนิดนอกเหนือจากเนื้อสัตว์ ผัก และผลไม้ที่สามารถให้สุนัขกินได้ในปริมาณที่เหมาะสม ได้แก่ข้าว ธัญพืช โยเกิร์ต หรือเนยถั่ว (ถั่วลิสง) แต่อย่างไรก็ดีควรตรวจสอบว่ามีส่วนประกอบของไซลิทอลเป็นสารให้ความหวานหรือไม่ เนื่องจากไซลิทอลอาจก่อความเป็นพิษในสุนัขได้
หมากินอะไรไม่ได้? อาหารต้องห้ามที่อันตรายต่อสุนัข
อาหารบางชนิดที่คนกินได้อาจเป็นอันตรายหรือเป็นพิษต่อสุนัขได้ จึงควรหลีกเลี่ยงไม่ให้น้องกินโดยเด็ดขาด และหากเผลอกินเข้าไปควรรีบติดต่อสัตวแพทย์โดยทันที
กลุ่มพืชหัวหอมและต้นหอม: มีสารที่สร้างความระคายเคืองต่อระบบทางเดินอาหารและเข้าทำลายเซลล์เม็ดเลือดแดงของสุนัข ส่งผลให้เกิดภาวะโลหิตจางตามมา
องุ่นและลูกเกด: มีสารอย่างกรดทาร์ทาริก (tartaric acid) ที่คาดว่าเป็นสารพิษ ซึ่งสามารถส่งผลให้สุนัขเกิดภาวะไตวายเฉียบพลันได้ แม้ว่าจะกินเข้าไปเพียงไม่กี่ผลก็ตาม
ช็อกโกแลต กาแฟ และเครื่องดื่มคาเฟอีน: ช็อกโกแลตมีสารเมทิลแซนทีน (methylxanthines) และ กาแฟมีคาเฟอีน ที่ทำให้สุนัขเกิดอาการอาเจียน ถ่ายเหลว หายใจหอบ กินน้ำและปัสสาวะบ่อย หัวใจเต้นผิดจังหวะ ชักเกร็ง และอาจถึงขั้นเสียชีวิตได้
ถั่วเปลือกแข็ง เช่น แมคคาเดเมีย พีแคน: แมคคาเดเมียส่งผลให้สุนัขมีอาการอ่อนแรง ซึม อาเจียน ตัวสั่น มีไข้สูง และกดการทำงานของระบบประสาทส่วนกลาง โดยมักแสดงอาการออกมาภายใน 12 ชั่วโมงหลังจากกินเข้าไป ส่วนพีแคนอาจทำให้น้องหมามีอาการท้องเสียและอาเจียนรุนแรงได้
เครื่องดื่มแอลกอฮอล์: แอลกอฮอล์อาจทำให้สุนัขมีอาการซึม อาเจียน ท้องเสีย หายใจลำบาก และเกิดภาวะกรด-ด่างในกระแสเลือดเสียสมดุล ซึ่งอาจรุนแรงจนถึงแก่ชีวิต
สารให้ความหวานไซลิทอล (Xylitol): มักผสมอยู่ในหมากฝรั่ง ขนมหวาน หรือยาสีฟันของมนุษย์ เมื่อสุนัขกินเข้าไปจะกระตุ้นการหลั่งอินซูลินอย่างรวดเร็ว ทำให้น้ำตาลในเลือดลดต่ำลงฉับพลัน ซึ่งเป็นอันตรายรุนแรงถึงแก่ชีวิตได้
อย่างไรก็ดี เราควรระมัดระวังการให้อาหารคนที่สุนัขไม่เคยกินเสมอ เพราะอาหารคนมีความหลากหลายมาก นอกจากลิสต์ที่ได้กล่าวถึงนี้ยังอาจมีอาหารที่เป็นพิษต่อสุนัขชนิดอื่น ๆ ได้ หรือคุณลักษณะที่เฉพาะตัวของสุนัขเองอาจส่งผลต่อการตอบสนองต่ออาหารที่แตกต่างกันได้ เช่น สุนัขของเราอาจแพ้อาหารบางชนิดได้เช่นกัน
หากเผลอให้น้องกินของต้องห้าม หรือพบว่าน้องเริ่มมีอาการผิดปกติ เช่น อาเจียน น้ำลายไหล อุจจาระเป็นสีดำหรือปนเลือด ซึม เบื่ออาหาร เดินเซ หรือชัก ควรรีบติดต่อสัตวแพทย์หรือพาไปโรงพยาบาลสัตว์ใกล้บ้าน เนื่องจากอาการอาจรุนแรงขึ้นและเป็นอันตรายถึงชีวิตได้ โดยที่โรงพยาบาลสัตว์พญาไท 7 มีทีมสัตวแพทย์ผู้เชี่ยวชาญคอยดูแลใกล้ชิดให้น้องหมาผ่านพ้นวิกฤตนี้ไปได้โดยเร็วที่สุด
ตารางอาหาร “กินได้ vs ห้ามกิน” สำหรับสุนัข
ประเภทอาหาร | สามารถกินได้ | ห้ามกิน/ควรหลีกเลี่ยง |
โปรตีน | เนื้อสัตว์ปรุงสุก ไม่ปรุงรส ไข่ต้ม | เนื้อสัตว์ปรุงรส (เช่น เนื้อหมัก ไส้กรอก แฮม) กระดูก นมวัว |
ผักผลไม้ | ผัก เช่น ฟักทอง แครอต ถั่วแขก ถั่วลันเตา บรอกโคลี ผลไม้ปอกเปลือกและแกะเมล็ด เช่น กล้วย แอปเปิ้ล บลูเบอร์รี สตรอว์เบอร์รี แตงโม เมลอน และมะม่วง |
|
อาหารอื่น ๆ | ข้าว ธัญพืช โยเกิร์ต หรือเนยถั่ว (ถั่วลิสง) |
|
หมาเผลอกินของต้องห้าม ต้องทำยังไง?
ถ้าสุนัขกินของต้องห้าม ควรเก็บข้อมูลว่า “กินอะไร ปริมาณเท่าใด และกินเมื่อไร” แล้วติดต่อสัตวแพทย์โดยเร็ว โดยเฉพาะกรณีช็อกโกแลต องุ่น ลูกเกด หัวหอม กระเทียม หรืออาหารที่ทราบว่าเป็นพิษ ไม่ควรรอจนสุนัขมีอาการก่อนจึงค่อยไปโรงพยาบาล
สัญญาณอาการอันตราย
อาเจียน ท้องเสีย มีอาการปวดท้อง
น้ำลายไหลผิดปกติ
เบื่ออาหาร ซึม
อ่อนแรง
เดินเซ กระสับกระส่าย
หายใจผิดปกติ
หัวใจเต้นเร็ว
ตัวสั่น ชัก
หมดสติ
ทั้งนี้ไม่ควรกระตุ้นให้น้องอาเจียนเองโดยไม่ได้รับคำแนะนำจากสัตวแพทย์ เนื่องจากชนิดของพิษ ปริมาณที่ได้รับ และระยะเวลาที่ได้รับ ส่งผลต่อวิธีการจัดการที่แตกต่างกัน บางกรณีการทำให้อาเจียนเองโดยผิดวิธีอาจเพิ่มความเสี่ยงแทนที่จะช่วยให้สุนัขอาการดีขึ้น ดังนั้น หากมีความสงสัยว่า สุนัขอาจได้รับสารพิษ ควรติดต่อสัตวแพทย์เพื่อขอรับคำปรึกษาถึงระดับความอันตรายและการจัดการเบื้องต้น และพาน้องไปที่โรงพยาบาลสัตว์เพื่อตรวจวินิจฉัยเพิ่มเติม
ให้อาหารหมาแบบไหนถึงจะปลอดภัยที่สุด?
ใช้อาหารสุนัขสำเร็จรูปเป็นหลัก: เลือกอาหารเม็ดหรืออาหารเปียกจากแหล่งผลิตที่น่าเชื่อถือที่มีโภชนาการครบถ้วนและสมดุล โดยสามารถสังเกตได้จากเลขทะเบียนอาหาร ในเลขชุดที่ 2 ของทะเบียนอาหาร เช่น xx 07 xx xxxx ซึ่งแบ่งประเภทอาหารได้ดังนี้
เลข 07 คืออาหารที่มีโภชนาการครบถ้วนและสมดุล ให้พลังงานและสารอาหารเพียงพอต่อความต้องการในแต่ละวันของสุนัข
เลข 08 คืออาหารที่ให้เสริม ไม่ใช่อาหารโภชนาการครบถ้วน
เลข 09 คือขนม อาหารว่าง สำหรับให้เสริมเท่านั้น
เลข 10 คืออาหารประกอบการรักษาโรค โดยควรได้รับคำแนะนำจากสัตวแพทย์ก่อนใช้อาหารกลุ่มนี้
ให้อาหารคนเป็นเพียง “ขนมเสริม”: อาหารคนที่หมากินได้ รวมถึงขนมอื่น ๆ สามารถให้ได้ไม่เกิน 10% ของปริมาณแคลอรีต่อวัน โดยสุนัขที่มีคะแนนร่างกาย (body condition score; BCS) ปกติ สามารถให้ได้ถึง 10% แต่อย่างไรก็ดีสำหรับสุนัขที่น้ำหนักเกินหรือมีภาวะอ้วน ควรให้ในปริมาณน้อยกว่า 10% โดยสามารถปรึกษาเกี่ยวกับปริมาณการให้ได้ที่คลินิกหรือโรงพยาบาลใกล้บ้าน เพื่อให้สัตวแพทย์คำนวณปริมาณที่สามารถให้ได้อย่างแม่นยำ
หมากินอะไรได้บ้าง? เลือกให้ถูก ช่วยให้น้องสุขภาพดีในระยะยาว
การรู้ว่า สุนัขกินอะไรได้บ้าง และ ห้ามหมากินอะไร เป็นเรื่องพื้นฐานที่เจ้าของทุกคนควรต้องใส่ใจ อาหารบางชนิด เช่น ไก่ต้ม ฟักทอง แครอท และไข่ต้ม สามารถเป็นมื้ออร่อยที่มีประโยชน์ได้ แต่ต้องให้อย่างพอดี ขณะเดียวกัน อาหารที่มีความเป็นพิษอย่างช็อกโกแลต องุ่น หัวหอม ฯลฯ เราควรต้องเก็บให้ห่างจากสุนัขที่สุด เพื่อป้องกันอุบัติเหตุที่สุนัขจะเผลอกินเข้าไปได้ อย่างไรก็ดีหากคุณไม่แน่ใจว่าสุนัขเผลอกินอาหารที่มีพิษหรือไม่ หรือควรจัดการอย่างไร ควรโทรปรึกษาสัตวแพทย์ในทันที เพื่อวางแผนการจัดการที่เหมาะสมอย่างทันท่วงที
การให้อาหารที่ถูกต้อง คือจุดเริ่มต้นของสุขภาพที่ดีของน้องหมา หากไม่แน่ใจว่าอาหารไหนเหมาะกับน้อง ปรึกษาสัตวแพทย์ที่ โรงพยาบาลสัตว์พญาไท 7 ได้ทุกวัน เพราะเราเข้าใจดีว่า ‘น้องหมาคือสมาชิกคนสำคัญของครอบครัวคุณ’
คำถามที่พบบ่อยเกี่ยวกับอาหารที่หมากินได้ (FAQ)
Q: หมากินอาหารคนได้ไหม?
A: ได้บางชนิด เช่น เนื้อสัตว์ปรุงสุกไม่ปรุงรส ไข่ต้ม ข้าว ผัก และผลไม้บางชนิด แต่ควรให้เป็นขนมในปริมาณเล็กน้อย ไม่ควรใช้อาหารคนที่ไม่ผ่านการคำนวณปริมาณสารอาหารโดยสัตวแพทย์แทนอาหารหลัก เพราะอาจทำให้สุนัขไม่ได้รับสารอาหารครบถ้วน
Q: อาหารอะไรที่ห้ามหมากินเด็ดขาด?
A: อาหารที่เป็นพิษร้ายแรง เช่น กลุ่มพืชหัวหอม กระเทียม ต้นหอม องุ่นและลูกเกด ช็อกโกแลต กาแฟ และเครื่องดื่มคาเฟอีน ถั่วแมคคาเดเมีย เครื่องดื่มแอลกอฮอล์ และสารให้ความหวานไซลิทอล (Xylitol)
Q: หมากินผักและผลไม้ได้ไหม?
A: กินได้บางชนิด ผักที่ปลอดภัย เช่น ผักกาดขาว ส่วนผลไม้ เช่น เบอร์รี่ ทั้งนี้ต้องเอาเมล็ด เปลือก และแกนออกให้หมดก่อนให้สุนัขกินเสมอ รวมถึงควรให้ในปริมาณที่เหมาะสม เนื่องจากผักผลไม้ไม่ใช่อาหารหลัก และการให้ผลไม้ในปริมาณมากเกินความจำเป็น อาจทำให้น้องหมาอ้วนได้ จากปริมาณน้ำตาลที่สูง ส่วนผัก หากให้ในปริมาณมากไป อาจทำให้ท้องอืดได้
Q: หมากินไข่ได้ไหม?
A: ได้ สุนัขสามารถกินไข่ที่ปรุงสุกแล้ว เช่น ไข่ต้ม โดยสามารถใช้เป็นขนมได้ แต่ไม่ควรนำมาแทนอาหารหลักทั้งหมด รวมถึงควรหลีกเลี่ยงไข่ดิบเนื่องจากอาจทำให้ สุนัขท้องเสียจากอาหาร ได้
Q: หมากินข้าวโพดได้ไหม?
A: ได้ แต่ควรแยกให้กินเฉพาะเมล็ดข้าวโพด และไม่ควรปรุงรส นอกจากนี้ไม่ควรให้กินซังข้าวโพด เพราะอาจติดคอหรือทำให้ทางเดินอาหารอุดตันได้
Q: ถ้าหมาเผลอกินอาหารต้องห้ามต้องทำยังไง?
A: ควรเก็บข้อมูลว่าอาหารนั้นคืออะไร กินไปปริมาณเท่าใด และกินเมื่อไร จากนั้นติดต่อสัตวแพทย์หรือโรงพยาบาลสัตว์โดยเร็ว ไม่ควรกระตุ้นให้อาเจียนหรือให้ยาเองโดยไม่ได้รับคำแนะนำจากสัตวแพทย์ เพราะการรักษาที่เหมาะสมแตกต่างกันตามชนิด ปริมาณของสารที่ได้รับ และระยะเวลาที่ได้รับ
ตรวจสอบข้อมูลโดยสัตวแพทย์
สพ.ญ.ปาลิดา กีร์ติบุตร
ศูนย์โภชนาการ / ศูนย์ฮอร์โมนและต่อมไร้ท่อ
สัตวแพทยศาสตรบัณฑิต (เกียรตินิยมอันดับ 1) มหาวิทยาลัยเทคโนโลยีมหานคร 2558
DVM, Doctor of Veterinary Medicine, Mahanakorn University of Technology, 2015
Certificate of Post Graduate Foundation in Veterinary Science (PGFVS), Internal Medicine : Key to Understanding , The University of Sydney, Australia, 2017
Certificate of Attendance 2019 Vet KU Texas A&M Internal Medicine Conference In Phuket Thailand, College of Veterinary Medicine & Biomedical Sciences, Texas, U.S.A., October 7-11, 2019
Certificate of Attendance the course of Small Animal Clinical Nutrition, Thonglor Pet Hospital, February 16- June 15, 2021
Certificate of Attendance the course of Basic Clinical Diagnosis by Computed Tomographic Image In Dogs And Cats, Chulalongkorn University, May 18-19, 2023
เอกสารอ้างอิง
