เจ้าของมือใหม่ต้องรู้! ตารางวัคซีนแมว ฉีดเมื่อไหร่ ฉีดกี่เข็ม เช็กเลย!

ช่วงเวลาที่ได้ต้อนรับสมาชิกสี่ขาตัวใหม่เข้ามาในบ้านคงเป็นช่วงเวลาที่น่าตื่นเต้น แต่สำหรับทาสแมวมือใหม่หลายคน ความตื่นเต้นมักมาพร้อมกับความกังวล โดยเฉพาะเรื่องสุขภาพของเจ้าเหมียวเด็ก

“ทำไมต้องฉีดวัคซีนแมว” " วัคซีนแมว ฉีดเมื่อไหร่?" “วัคซีนแมว มีกี่เข็ม?” “แมวเลี้ยงในระบบปิด จำเป็นต้องทำวัคซีนไหม?" 

นี่คงเป็นหลาย ๆ คำถามที่ผุดขึ้นมาเป็นดอกเห็ดสำหรับทาสแมวมือใหม่ ดังนั้นวันนี้จะพูดคุยกันถึงเรื่อง "ตารางวัคซีนแมว" ที่เป็นก้าวแรกที่สำคัญที่สุดของคุณภาพชีวิตน้องแมวในอนาคต เพราะวัคซีนเป็นเหมือนเกราะป้องกันโรคติดต่อร้ายแรงที่อาจพรากชีวิตน้องแมวได้ วันนี้เราเลยจะพาไปเจาะลึกทุกเรื่องที่ทาสแมวต้องรู้ ตั้งแต่ตารางวัคซีน ช่วงเวลาที่เหมาะสมในการทำวัคซีน ไปจนถึงการดูแลเมื่อน้องแมวได้รับวัคซีน เพื่อให้น้องแมวของคุณเติบโตอย่างแข็งแรงและอยู่กับคุณไปนาน ๆ

วัคซีนหลักของแมวมีกี่ชนิด และแต่ละชนิดป้องกันโรคอะไร?

ก่อนจะไปดูโปรแกรมวัคซีน เรามาทำความรู้จักกับวัคซีนแต่ละชนิดที่จะช่วยสร้างภูมิคุ้มกันให้น้องแมวกันก่อน โดยปกติแล้ว วัคซีนกลุ่มที่มีการฉีดให้น้องแมวจะแบ่งออกเป็นกลุ่มวัคซีนหลัก (Core Vaccines) เป็นวัคซีนแมวที่จำเป็น ต้องฉีดสำหรับทุกตัว และวัคซีนทางเลือก (Non-Core Vaccines) ที่จะพิจารณาตามความเสี่ยงและไลฟ์สไตล์ของแมวแต่ละตัว

1. วัคซีนหลัก (Core Vaccines) วัคซีนที่น้องแมวทุกตัวควรได้รับ

• วัคซีนรวมโรคไข้หวัดและหัดแมว (FHV, FCV, FPV): หรือที่รู้จักในชื่อ “วัคซีนแมวรวม” ป้องกันโรคหวัดแมว และโรคหัดแมว ซึ่งมีอัตราการเสียชีวิตสูงมากในน้องแมวอายุน้อย เริ่มฉีดได้ตั้งแต่อายุ 8 สัปดาห์

• วัคซีนโรคพิษสุนัขบ้า (Rabies): สำคัญมากเพราะเป็นโรคที่ติดต่อสู่คนได้ และกฎหมายกำหนดให้สัตว์เลี้ยงทุกตัวต้องได้รับวัคซีนชนิดนี้ เริ่มฉีดได้ตั้งแต่อายุ 12 สัปดาห์

• วัคซีนลิวคีเมียแมว (FeLV): เป็นวัคซีนที่น้องแมวสายเที่ยว บ้านที่มีแมวหลายตัว โดยเฉพาะในพื้นที่ระบาด ควรได้รับ เพราะโรคนี้ติดต่อกันได้ผ่านการเลียหรือกัดกัน เริ่มฉีดได้ตั้งแต่อายุ 8 สัปดาห์

2. วัคซีนทางเลือก (Non-Core Vaccines) วัคซีนที่พิจารณาให้ตามความเสี่ยง

• วัคซีนป้องกันโรค Chlamydia พิจารณาใช้เพื่อควบคุมโรคในพื้นที่ระบาด โดยเฉพาะสำหรับน้องแมวที่เลี้ยงรวมกัน เริ่มฉีดได้ตั้งแต่อายุ 8 สัปดาห์

โดยสัตวแพทย์จะทำการประเมินช่วงวัยที่เหมาะสม รวมถึงความเสี่ยงรายตัว เช่น เลี้ยงในระบบปิดหรือไม่ หรือมีโอกาสไปวิ่งเล่นนอกบ้านหรือไม่ มีประวัติการฉีดวัคซีนมาก่อนหรือไม่ เพื่อร่างโปรแกรมการฉีดวัคซีนที่เหมาะสมที่สุดสำหรับน้องแมวของคุณโดยเฉพาะ ทั้งนี้สามารถปรึกษาสัตวแพทย์เพื่อวางแผนตารางวัคซีนเพิ่มเติม

ตารางวัคซีนแมวแต่ละอายุ

โดยหลังจากการทำวัคซีนแมวครบชุดในปีแรก ยังควรต้องมีการฉีดวัคซีนแมวประจำปีทุก 1-3 ปี ตามข้อแนะนำของสัตวแพทย์ เพื่อให้มั่นใจว่าน้องแมวมีภูมิต้านทานต่อโรคอย่างสม่ำเสมอ นอกจากนี้การทำวัคซีนแต่ละครั้งควรมีการจดบันทึกวันที่ทำวัคซีน วันนัดครั้งถัดไป ฉลากวัคซีนที่ใช้ รวมถึงลายเซ็นสัตวแพทย์ผู้ทำการฉีดวัคซีน ไม่ว่าจะในรูปแบบสมุดวัคซีนหรือนัดหมายในโทรศัพท์

ฉีดวัคซีนแมวที่ไหนดี? เลือกคลินิกหรือโรงพยาบาลสัตว์อย่างไร

คำถามต่อไปจากต้องฉีดอะไรบ้างและฉีดเมื่อไหร่ คงจะเป็นฉีดวัคซีนที่ไหนดี? เราจึงรวมเทคนิคง่าย ๆ ให้ทาสแมวมือใหม่ได้สังเกตก่อนเข้าใช้บริการฉีดวัคซีนกัน

• ต้องดำเนินการโดยสัตวแพทย์: เพื่อให้คุณหมอสามารถประเมินความพร้อมของน้องแมวก่อนการฉีดวัคซีน รวมถึงวางแผนการทำวัคซีนที่เหมาะสมสำหรับน้อง ๆ แต่ละตัวได้

• เลือกโรงพยาบาลที่อุปกรณ์ครบครัน: แม้เหตุการณ์แพ้วัคซีนจะเป็นเหตุการณ์ที่เกิดได้ไม่บ่อย แต่โรงพยาบาลที่เพรียบพร้อม จะมีอุปกรณ์ครบครันและทีมสัตวแพทย์ผู้เชี่ยวชาญสำหรับการรับมือกับเหตุการณ์ที่ไม่คาดฝันได้อย่างทันท่วงที

• มีการติดตามหลังฉีดวัคซีน ไม่ว่าจะเป็นการติดตามอาการหลังฉีดวัคซีนที่ในน้องแมวบางตัวอาจแสดงอาการแตกต่างกันไป เช่น อาจมีไข้ บวมบริเวณที่ฉีด หรือมีอาการแพ้ การมีคุณหมอติดตามอาการจะช่วยให้เจ้าของอุ่นใจและจัดการกับอาการหลังฉีดวัคซีนได้อย่างเหมาะสม รวมถึงหากมีบริการเสริมอย่างการแจ้งเตือนนัดวัคซีน จะช่วยให้น้องแมวไม่พลาดวัคซีนครั้งถัดไป เพื่อให้ได้รับการป้องกันโรคอย่างครอบคลุม

เช่นที่โรงพยาบาลสัตว์พญาไท 7 เป็นโรงพยาบาลสัตว์ที่ดำเนินการตามมาตรฐาน มีบริการฉีดวัคซีนและตรวจสุขภาพแมวครบวงจร และทีมสัตวแพทย์ผู้เชี่ยวชาญที่สามารถให้คำปรึกษาเกี่ยวกับการทำวัคซีนด้วยความเต็มใจ จองคิวฉีดวัคซีนแมวกับทีมสัตวแพทย์ โรงพยาบาลสัตว์พญาไท 7 ได้ง่าย ๆ โทรเลย หรือจองผ่านช่องทางออนไลน์ได้ทันที

การดูแลน้องแมวก่อนและหลังฉีดวัคซีน

การเตรียมตัวก่อนฉีดวัคซีน

• ให้น้องแมวสุขภาพแข็งแรงอยู่เสมอ ให้กินอาหารที่มีโภชนาการสมบูรณ์ในปริมาณที่เหมาะสม อยู่ในสิ่งแวดล้อมที่ปราศจากความเครียด เนื่องจากหากจะให้ร่างกายตอบสนองต่อวัคซีนได้ดี น้องแมวจะต้องมีภูมิคุ้มกันที่แข็งแรง

• ไม่ควรพาน้องไปในพื้นที่เสี่ยงต่อการติดเชื้อ ก่อนที่จะได้รับวัคซีนครบชุด เนื่องจากน้องแมวที่ยังกระตุ้นภูมิคุ้มกันไม่สมบูรณ์มีโอกาสเสี่ยงอย่างมากที่หากติดโรคขึ้นมาแล้วจะแสดงอาการรุนแรง อย่างในโรคหัดแมวอาจมีโอกาสเสียชีวิตได้สูงเลยทีเดียว

• ให้คุณหมอตรวจสุขภาพก่อนฉีดวัคซีนทุกครั้ง เพื่อให้มั่นใจได้ว่าการโดนเข็มจิ้มของน้องครั้งนี้จะสามารถกระตุ้นภูมิคุ้มกันให้น้องได้สำเร็จ

วิธีดูแลแมวหลังฉีดวัคซีน

• เฝ้าสังเกตอาการ อย่างใกล้ชิดหลังฉีดวัคซีนที่โรงพยาบาลต่ออย่างน้อย 15 นาที และสังเกตต่อที่บ้าน 24 ชั่วโมง ว่าน้องแมวมีอาการผิดปกติเกิดขึ้นหรือไม่ โดยอาจพบว่า แมวซึมหลังฉีดวัคซีน มีไข้เล็กน้อย และบวมที่บริเวณฉีดได้เล็กน้อย ซึ่งแสดงถึงการตอบสนองทางภูมิคุ้มกัน แต่ทั้งนี้น้องแมวบางตัวอาจมีปฏิกิริยาที่รุนแรงต่อวัคซีน เช่น อาการบวมที่ใบหน้า/ทั่วตัว หายใจลำบาก หากมีอาการเหล่านี้ควรพามาพบคุณหมอโดยทันที

• ควรงดอาบน้ำแช่น้ำ อย่างน้อย 7 วัน เพื่อลดโอกาสเสี่ยงต่อการป่วย

• ดูแลน้องให้สุขภาพแข็งแรง ให้ร่างกายสามารถตอบสนองต่อการทำวัคซีนอย่างเต็มที่

ทั้งนี้หากน้องแมวมีอาการผิดปกติหลังฉีดวัคซีน อย่ารอช้า โทรปรึกษาทีมสัตวแพทย์โรงพยาบาลสัตว์พญาไท 7 ได้ตลอด 24 ชั่วโมง

ลูกแมวสามารถออกไปข้างนอกได้เมื่อไหร่

ต้องบอกว่าโลกภายนอกอาจโหดร้ายในบางครั้งสำหรับน้องแมวที่ยังไม่เคยได้รับวัคซีน เพราะมีเชื้อโรคอยู่หลายชนิดที่หากน้องแมวต้องเผชิญ อาจทำให้ป่วยอย่างรุนแรงจนถึงเสียชีวิตได้ ซึ่งวัคซีนคือคำตอบที่จะช่วยให้การเผชิญกับโรคเหล่านั้นไม่โหดร้ายอย่างที่เคย ในกรณีที่ดีที่สุด วัคซีนจะช่วยปกป้องน้องแมวไม่ให้ติดโรค หรืออย่างน้อยถ้าต้องติดโรคขึ้นมาก็ทำให้อาการไม่รุนแรง

แต่ทั้งนี้วัคซีนเข็มเดียวอาจไม่เพียงพอ เพราะในวัยเด็กของน้องแมวมีสิ่งที่เรียกว่า “ภูมิคุ้มกันจากแม่” ที่ทั้งปกป้องน้องแมวจากเชื้อโรค และในอีกทางก็ขัดขวางการทำงานของวัคซีน ดังนั้นการทำวัคซีนในแมวเด็กจึงต้องทำหลายครั้ง เพื่อหลบภูมิคุ้มกันเหล่านั้น ให้สามารถกระตุ้นภูมิได้สำเร็จ 

แล้วเมื่อไหร่ที่จะมั่นใจได้ว่าน้องแมวออกจากบ้านได้ ? คำตอบคือจะต้องเป็นหลังครบคอร์สแรกของวัคซีน ออกไปประมาณ 1-2 สัปดาห์ เผื่อเวลาให้ภูมิคุ้มกันได้ทำงานเต็มที่ก่อน จึงจะสามารถออกไปข้างนอกได้ โดยอาจเริ่มต้นจากการพาไปที่ที่ปลอดภัยก่อน เช่น ละแวกบ้าน ที่ที่สะอาดปลอดภัย ที่ที่ไม่มีการชุกชุมของแมวแปลกหน้า และอย่าลืมสังเกตสุขภาพของน้องแมวก่อนออกไปเที่ยวทุกครั้ง เพราะถ้าน้องแมวไม่แข็งแรง จะมีโอกาสเสี่ยงต่อการติดเชื้อจากนอกบ้านได้

ดูแลสุขภาพน้องแมวให้แข็งแรง เริ่มได้ง่าย ๆ ด้วยการฉีดวัคซีน

วัคซีนคือ "พื้นฐาน" ของสุขภาพที่ดี การลงทุนเวลาและค่าใช้จ่ายเพียงเล็กน้อยในช่วงปีแรก จะช่วยป้องกันค่ารักษาพยาบาลมหาศาลในอนาคตได้ และสำหรับเจ้าของมือใหม่ ไม่ต้องกังวลไป การดูแลสุขภาพแมวอาจดูมีรายละเอียดเยอะ แต่ถ้าเราเริ่มจากสิ่งที่ถูกต้องอย่างการฉีดวัคซีนตามนัดหมาย ทุกอย่างก็จะง่ายขึ้นเอง

อย่ารอให้สายเกินไป สุขภาพที่ดีของน้องแมวเริ่มต้นที่เข็มแรก พาแมวของคุณมาพบทีมสัตวแพทย์มืออาชีพที่โรงพยาบาลสัตว์พญาไท 7 ได้ทุกวัน เราพร้อมให้บริการตรวจสุขภาพครบวงจรเพื่อเพื่อนสี่ขาของคุณ

คำถามที่พบบ่อยเกี่ยวกับวัคซีนแมว (FAQ)

1. วัคซีนแมวต้องฉีดทุกปีไหม? : โดยทั่วไปแนะนำให้ฉีดกระตุ้นทุกปี อย่างไรก็ตาม สัตวแพทย์อาจปรับเปลี่ยนความถี่ (เช่น ทุก 1-3 ปี) ขึ้นอยู่กับชนิดของวัคซีนและไลฟ์สไตล์การใช้ชีวิตของแมวแต่ละตัว

2. แมวเลี้ยงในบ้านจำเป็นต้องฉีดไหม? : จำเป็น เพราะเจ้าของอาจเป็นคนนำเชื้อโรคภายนอกที่ติดมากับเสื้อผ้าหรือรองเท้าเข้ามาในบ้านได้ หรือในกรณีที่แมวเผลอหลุดออกไปนอกบ้านเพียงครั้งเดียวก็อาจติดโรคได้

3. หลังฉีดวัคซีนแมวมีไข้ เป็นเรื่องปกติหรือเปล่า? : ไข้ต่ำ ๆ หลังฉีดวัคซีนอาจเกิดขึ้นได้ เนื่องจากร่างกายกำลังสร้างภูมิคุ้มกัน แต่หากไข้สูงเกิน 24 ชั่วโมง หรือมีอาการซึมมาก ควรปรึกษาสัตวแพทย์

4. แมวตั้งท้องฉีดวัคซีนได้ไหม? : โดยทั่วไปไม่แนะนำให้ฉีดวัคซีนในช่วงตั้งท้อง เพราะอาจส่งผลต่อลูกแมวได้ ควรฉีดก่อนการผสมพันธุ์จะดีที่สุด

5. ทำไมต้องฉีดวัคซีนกระตุ้นทุกปี ? : เพื่อให้มั่นใจว่าน้องแมวได้รับการกระตุ้นภูมิคุ้มกันอยู่เสมอ โดยเฉพาะน้องแมวกลุ่มที่มีความเสี่ยง 

6. หากลืมพาไปฉีดวัคซีนประจำปีจะเป็นอะไรไหม? แมวพลาดวัคซีนต้องทำยังไง? : ขึ้นอยู่กับคำแนะนำของวัคซีนแต่ละชนิด แต่ในปัจจุบันวัคซีนหลายชนิดถูกออกแบบให้มีประสิทธิภาพครอบคลุมได้ยาวนานเกินหนึ่งปี ดังนั้นหากลืมฉีดไป สามารถกลับมากระตุ้นซ้ำได้เลย ไม่จำเป็นต้องเริ่มโปรแกรมใหม่ 

---

เอกสารอ้างอิง

1. สมาคมสัตวแพทย์ผู้ประกอบการบำบัดโรคสัตว์แห่งประเทศไทย. “โปรแกรมการให้วัคซีนสำหรับสุนัขที่เลี้ยงในประเทศไทย.” VPAT Thailand, 12 มิถุนายน 2567, www.vpatthailand.org/media/default/5394/2024%20VPAT%20Vaccination%20Guidelines.pdf. เข้าถึงเมื่อ 12 กุมภาพันธ์. 2569.

2. Squires RA, Crawford C, Marcondes M, Whitley N. 2024 guidelines for the vaccination of dogs and cats - compiled by the Vaccination Guidelines Group (VGG) of the World Small Animal Veterinary Association (WSAVA). J Small Anim Pract. 2024 May;65(5):277-316. doi: 10.1111/jsap.13718. Epub 2024 Apr 3. PMID: 38568777.